|Yayınlanma: |Son Güncelleme:
Obsesif Kompülsif Bozukluk Nedir?
Antalya Psikoloji Enstitüsü
Obsesif Kompülsif Bozukluk Nedir?
Obsesif kompülsif bozukluk nedir? OKB yaşayan kişiler rahatsızlık veren düşünceler taşırlar. Rahatsız eden düşüncenin yarattığı duygudan kurtulmak için belirli rutinleri yaşamsal işlevini sekteye uğratacak şekilde tekrar etme ihtiyacı hisseder. Bu tekrarlama ihtiyacı hem zihinsel hem davranışsal olabilmektedir.
Arabayı kilitledin mi diye tekrar tekrar kontrol ediyorsan, sayılarla, düzenle, hizalama ile ilgili takıntılar taşıyor olabilirsin. Belirli kelimeleri ya da cümleleri tekrarlayarak içindeki sıkıntıdan kurtulmaya çaban obsesif kompülsif bozukluk yaşıyorsunuz denebilir.
⚠ Not: Burada yazdıklarımız asla OKB tedavisi amacı taşımaz. Obsesif kompülsif nasıl geçer öğrenmek için bir psikiyatrist ya da psikoloğa başvurmanızı tavsiye ederiz.
Obsesyon Nedir?
Obsesyonlar yineleyici ve tekrar eden, rahatsızlık veren, mantıksız olduğu bilindiği halde zihinden atılamayan, düşünce, dürtü ve düşlemlerdir. OKB hastalarının çoğunluğu bu düşünce ve düşlemlerin mantıksız ve gerçekçi olmadıklarını bildikleri halde, kendilerini etkilemelerini durduramazlar. OKB hastalarının bir kısmı ise bu düşüncelerin gerçek olduğuna inanırlar.
Kompülsiyon Nedir?
Kompülsiyon, zihinde oluşan obsesyonları durdurmak, düşüncelerin yarattığı kaygıyı düşürmek için kişinin yaptığı bir takım tekrarlayıcı davranış ve zihinsel eylemlerdir. Bu davranışların, genellikle katı kuralları olur.
Kompülsiyonlar sadece davranış olarak gerçekleşmeyebilir. Birtakım zihinsel eylemlerde kompülsiyon olabilir. Zihinden belli sayıları, birtakım sure ve ayetleri tekrarlamak benzer işlevi yerine getirebilir: obsesyonun yarattığı kaygıyı düşürmek.
OKB hastalığı çeken birisi hem obsesyonlardan hem de kompülsiyonlardan muzdarip olabilir. Obsesyon ve kompülsiyon birlikte ya da tek başına bulunabilir. OKB hastalığı bir anksiyete bozukluğudur. Kişinin günlük rutinini bozar.
📺 Manipülatif İnsanlar Sizi Nasıl Kontrol Eder? Duygusal Manipülasyon ve Sınır Koyma
Dünyada Obsesif Kompülsif Bozukluk Görülme Sıklığı
OKB hastaları her sosyo-ekonomik-kültürel yapıda bulunabilir. Toplumun hemen hemen %2-3'lük bölümü yaşamının herhangi bir aşamasında obsesif kompülsif bozukluk belirtileri gösterebilir. Yapılan araştırmalara göre obsesif kompülsif bozukluk fobiler, madde kullanım bozuklukları ve depresyondan sonra dördüncü sıklıkta görülen bir psikiyatrik bozukluktur.
%2–3
Toplumda görülme sıklığı
2.2M
ABD'de OKB tanılı yetişkin
1/3
Erken çocuklukta başlayan OKB
Amerika Anksiyete ve Depresyon Birliği (ADAA), ABD'de obsesif kompülsif bozukluğu çeken 2.2 milyon yetişkin olduğunu ileri sürmektedir. Bu sayı toplumun %1'lik nüfusunu oluşturur. OKB hastalığı görülme sıklığı erkek ve kadınlarda eşit olarak bulunmuştur. Obsesif kompülsif belirtileri yaşayan her 3 yetişkinden birinin OKB belirtileri erken çocukluk yıllarında başlamaktadır.
DSM-5'e Göre Obsesif Kompülsif Bozukluk Tanı Kriterleri
DSM açılımı, (The Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) Mental Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı'dır. Bu kitapta obsesif kompülsif bozukluk aşağıdaki gibi açıklanmaktadır:
DSM-5 Tanı Kriterleri
Obsesyonlar
- Anksiyete düzeyinde yükselme ya da sıkıntıya yol açan, istenmeyen, yineleyici ve ısrarlı düşünce, iç zorlanma ve düşlemlerdir.
- Kişi bu düşünce, iç zorlanma ya da düşlemi görmezden gelme, baskılama ya da bunları başka bir düşünce ya da eylemle etkisizleştirme girişimlerinde bulunur.
Kompülsiyonlar
- Bir obsesyona tepki olarak ya da belirli kurallara göre yapılan ve katı bir biçimde uygulanan yineleyici davranışlar ya da zihinsel eylemlerdir.
- Davranışlar ya da zihinsel eylemler anksiyeteyi gidermek ya da korku yaratan bir durumu önlemek için tasarlanır; ancak etkisizleştirmek ya da önlemek üzere tasarlanan şeyle gerçekçi bir biçimde ilişkili değildir ya da aşırıdır.
İçgörü Düzeyleri
- İçgörüsü iyi ya da çok iyi olan: Kişi OKB ile ilgili inançlarının tamamen ya da muhtemelen gerçek dışı olduğuna inanır.
- İçgörüsü düşük olan: Kişi OKB ile ilgili inançların doğru olabileceğini düşünür.
- İçgörüsü olmayan/sanrısal inançları olan: Kişi OKB ile ilgili inançların tamamen gerçek olduğundan emindir.
Genel Ölçütler
- Obsesyon ve kompülsiyonlar belirgin sıkıntı kaynağı olur ya da zaman kaybına (günde bir saatten fazla) yol açar.
- Kişinin olağan gündelik görev ve iş sorumluluğunu aksatır, verimini düşürür, toplumsal etkinliklerini ya da başkaları ile ilişkilerini bozar.
- Belirtiler genel bir organik durumun ya da ilaç kullanımının fizyolojik etkileri ile ilişkisiz olarak ortaya çıkmıştır.
Obsesif Kompülsif Bozukluk Tedavisi — Obsesif Kompülsif Nasıl Geçer?
OKB tedavisi alan hastalar bir süredir tedaviye cevap vermektedir. Önceleri çok dirençli bir rahatsızlık olarak biliniyordu. Ancak, özellikle psikoterapi araştırma ve kuramlarının kaygı bozuklukları ve depresyon tedavisinde etkililiği kanıtlanmıştır.
Obsesif kompülsif bozukluk tedavisinde, özellikle bilişsel davranışçı terapi (BDT) ile OKB ilaçları birlikte kullanıldığında etkili sonuçlar elde edilebilmektedir. Artık psikoterapi ve ilaç tedavisi ile OKB, günümüzde kronik, ancak tedavi edilebilir bir rahatsızlık olarak görülmektedir.
Obsesif Kompülsif Bozukluk Tedavisi İçin Neler Yapılabilir?
Obsesif kompülsif bozukluk tedavisi alacak kişinin birlikte yaşadığı aile bireylerinin psiko-eğitim almaları atılacak ilk adımdır. OKB tedavisi için, aile içi etkili iletişim becerileri geliştirmek gerekir.
OKB rahatsızlığının bir hastalık olduğu, kendi halinde geçmeyeceği bilinmelidir.
Tedavi edilmezse başka hastalıklara neden olabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.
OKB tedavisi mümkündür, ancak kimi zaman zor, uzun ve uyum gerektiren bir süreç olduğu bilinmelidir.
Çocuk ve Ergenlerde Obsesif Kompülsif Bozukluk Tedavisi
Çocuk ve ergenlerde obsesif kompülsif bozukluk tedavisi için en önemli kısım hastalık hakkında çocuğun-ergenin çok iyi bilgilendirilmesidir. Diğer aile bireylerinin de OKB hakkında bilgi sahibi olmaları, tedavide oluşacak direnci aşmada yararlı olur. Çocuk ve ergenlerde depresyon belirtileri, OKB ile birlikte görülebilir. Çocuklarda OKB tedavisi ve teşhisi, çocuk ve ergen psikiyatri tarafından konur. Tedavi için uzmanın yönlendireceği çocuk psikoloğu ile birlikte ilaç tedavisi sürdürülür.
OKB İÇİN PROFESYONEL DESTEK ALIN
Klinik Psikolog Ali Bıçak ile Antalya'da Yüz Yüze Veya Online Görüşme İçin Randevu Alabilirsiniz.
©2026 Klinik Psikolog-Psikoterapist Ali Bıçak, Her Hakkı Saklıdır. www.alibicak.com içeriğini sürekli yeniler, yeni içerikler üretmeye devam eder.
